Czy to prawda, że Putin ma 50 tysięcy ochroniarzy? Kto tak naprawdę chroni światowych liderów?

Rozmowa o osobistej ochronie światowych liderów prawie zawsze towarzyszy silnym przesadom. W kulturze popularnej ochroniarze postrzegani są jako nieskończona armia ludzi w czarnych garniturach, która otacza prezydenta lub króla gęstym pierścieniem. Filmy i rankingi lubią konkurować w liczbach - dziesiątki tysięcy ochroniarzy, tajne jednostki, egzotyczna broń i niesamowite środki bezpieczeństwa.

Jednak w rzeczywistości system ochrony najwyższych przedstawicieli władzy jest znacznie bardziej skomplikowany. Większość osób, które czasami nazywane są „ochroniarzami prezydenta”, w rzeczywistości wykonuje zupełnie inne zadania: ochronę budynków rządowych, kontrolę obiektów strategicznych, zapewnienie wydarzeń, pracę z informacjami wywiadowczymi. Wewnętrzny krąg ochrony fizycznej prawie zawsze składa się z relatywnie niewielkiej grupy specjalnie przeszkolonych agentów.

Dlatego rankingi „najliczniejszych ochron” tworzą iluzję, że liderzy państw otoczeni są dziesiątkami tysięcy ochroniarzy. W praktyce te liczby wymagają weryfikacji. Przyjrzyjmy się kilku najczęściej powtarzanym twierdzeniom.

W popularnym opisie ochrony lidera Korei Północnej często pojawia się liczba około 15 tysięcy osób. W takim ujęciu stwierdzenie brzmi imponująco, ale jest niepoprawne.

Mowa o tzw. Najwyższym Dowództwie Ochrony KRLD - jednostce odpowiedzialnej za bezpieczeństwo kierownictwa kraju. Ta struktura jest rzeczywiście duża i może liczyć kilka tysięcy pracowników. Jednak większość z nich nie jest ochroniarzami w dosłownym sensie.

Wykonują szeroki zakres zadań: ochronę rezydencji, kontrolę obiektów w Pjongjangu, bezpieczeństwo tras transportowych, sprawdzanie personelu oraz zapewnienie wydarzeń. Bezpośrednia osobista eskorta lidera jest znacznie mniejsza. Podczas znanych wizyt Kim Dzong Una rzeczywiście można zobaczyć grupę biegających obok samochodu ochroniarzy - zazwyczaj około 10-12 osób.

W podobnych rankingach często twierdzi się, że prezydenta Rosji chroni 50 tysięcy osób. Ta liczba wynika z błędnego zrozumienia struktury Federalnej Służby Ochrony.

FSO to rzeczywiście duża instytucja. Jej liczebność szacuje się na kilka dziesiąt tysięcy pracowników. Jednak ta organizacja odpowiada nie tylko za prezydenta. Do jej zadań należy: ochrona Kremla i innych rezydencji państwowych, bezpieczeństwo najwyższych organów władzy, ochrona łączności rządowej, zapewnienie wydarzeń z udziałem kierownictwa kraju.

Osobisty eskorta ochrony prezydenta - tzw. Służba Bezpieczeństwa Prezydenta - jest tylko jednym z wydziałów wewnątrz FSO i liczy znacznie mniej pracowników.

Dlatego mówienie o „50 tysiącach ochroniarzy Putina” jest niepoprawne. To liczba całej struktury, która wykonuje wiele funkcji.

W tekście pojawia się stwierdzenie, że ochrona Xi Jinpinga liczy 80 tysięcy osób, a każdy z nich nosi trzy pistolety, noże i nawet tajemniczy proszek. To typowy przykład plotek, które krążą wokół zamkniętych systemów politycznych.

Za bezpieczeństwo kierownictwa Chin odpowiada Centralne Biuro Ochrony. Jego liczba nie jest publicznie ujawniana, ale oceny badaczy są znacznie skromniejsze. Mowa o kilku tysiącach pracowników.

Biuro Ochrony wykonuje zadania podobne do analogicznych struktur w innych krajach: ochrona liderów partii i państwa, zabezpieczenie rezydencji, organizacja dużych wydarzeń i kontrola niektórych obiektów rządowych.

Historie o niezwykłym uzbrojeniu - trzy pistolety u każdego agenta czy tajemniczy proszek - nie są potwierdzane ani przez dane oficjalne, ani przez badania chińskiego systemu politycznego. Takie szczegóły są charakterystyczne dla mitologizacji zamkniętych służb bezpieczeństwa.

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że Watykan dysponuje ogromnym systemem ochrony. Słynna Gwardia Szwajcarska w jaskrawych średniowiecznych strojach często sprawia wrażenie rozbudowanej służby.

W rzeczywistości jest to jeden z najmniejszych oddziałów ochrony wśród światowych liderów. Gwardia Szwajcarska liczy około 135 żołnierzy. Pełni funkcje ceremonialne i uczestniczy w zapewnieniu bezpieczeństwa papieskiej rezydencji.

Podstawową ochronę papieża zapewnia inny oddział - Żandarmeria Watykańska. Ponadto, podczas zagranicznych podróży znaczną część bezpieczeństwa przejmuje policja krajów przyjmujących.

Dlatego nie można mówić o „najliczniejszej ochronie na świecie” w tym przypadku. Przeciwnie, struktura bezpieczeństwa Watykanu jest stosunkowo kompaktowa.

W mediach często kreowany jest wizerunek tureckiej ochrony prezydenckiej jako praktycznie oddzielnej armii siłowej, znanej z ciągłych konfliktów i brutalnych działań. Wizerunek ten częściowo ukształtował się po kilku głośnych incydentach.

Najbardziej znany miał miejsce w 2017 roku w Waszyngtonie, kiedy to pracownicy służby bezpieczeństwa Recepa Tayyipa Erdoğana wszczęli bójkę z protestującymi przed rezydencją tureckiego ambasadora. Kilka osób odniosło obrażenia, a działania ochrony wywołały ostrą reakcję amerykańskich władz.

Jednak podobne przypadki nie oznaczają, że turecka ochrona zasadniczo różni się od służb bezpieczeństwa innych państw. Za bezpieczeństwo prezydenta Turcji odpowiada Zarząd Ochrony Prezydenta, który wchodzi w skład struktury policji i służb specjalnych kraju. Jego zadania są typowe dla podobnych jednostek: ochrona prezydenta, zapewnienie bezpieczeństwa wydarzeń oraz towarzyszenie w podróżach.

Skandale tworzą wyrazisty medialny wizerunek, ale pod względem strukturalnym turecka ochrona prezydencka nie jest unikalna.

W kadrach transmisji telewizyjnych prezydent USA często pojawia się w otoczeniu dużej liczby samochodów, pracowników ochrony i policjantów. Tworzy to wrażenie, jakby towarzyszyła mu ogromna armia ochroniarzy.

W praktyce kluczową rolę odgrywa niewielka grupa agentów Secret Service USA. To oni stanowią bezpośredni krąg fizycznej ochrony prezydenta. Pozostałe siły, które można zobaczyć podczas przemieszczania się prezydenta, pełnią funkcje pomocnicze.

Należą do nich lokalna policja, pracownicy służb drogowych, agenci kontrwywiadu, saperzy, specjaliści ds. łączności oraz jednostki lotnicze. Większość tych osób nie jest osobistymi ochroniarzami prezydenta i pracuje tylko podczas konkretnych wydarzeń lub wizyt.

System ochrony prezydenta USA jest rzeczywiście rozbudowany, ale jest rozdzielony pomiędzy wiele służb i nie ogranicza się do jednej ogromnej grupy ochroniarzy.

Czasami można usłyszeć argument, że brytyjski monarcha pełni głównie funkcje ceremonialne, dlatego jego bezpieczeństwo nie wymaga szczególnych środków.

W praktyce sytuacja jest odwrotna. Rodzina królewska Wielkiej Brytanii jest jedną z najbardziej znanych postaci publicznych na świecie. Monarch regularnie uczestniczy w masowych wydarzeniach, ceremoniach państwowych i wizytach międzynarodowych, co sprawia, że kwestie bezpieczeństwa są szczególnie skomplikowane.

Za ochronę króla odpowiada wyspecjalizowana jednostka londyńskiej policji - Royalty and Specialist Protection. Oprócz tego w zapewnieniu bezpieczeństwa uczestniczą inne jednostki policji i służb wywiadowczych.

Tak więc poziom ochrony brytyjskiego monarchy jest porównywalny z środkami bezpieczeństwa głów państw, nawet pomimo ograniczonych uprawnień politycznych.

Rankingi liczby ochroniarzy często tworzą ukryty wniosek: im więcej ludzi chroni lidera, tym bardziej wpływowe i potężne jest państwo.

W praktyce związek między tymi wskaźnikami jest niezwykle słaby. Rozmiar służb bezpieczeństwa zależy od wielu czynników: systemu politycznego, poziomu zagrożeń wewnętrznych, tradycji ochrony władzy, a nawet geografii kraju.

Na przykład demokratyczne państwa często budują system bezpieczeństwa wokół małych, wyspecjalizowanych jednostek, wspieranych przez inne służby. W systemach autorytarnych ochrona może być wbudowana w większe struktury bezpieczeństwa reżimu.

Dlatego liczba ludzi w służbach ochrony raczej odzwierciedla cechy systemu politycznego i organizację państwa, niż jego siłę czy wpływ na świecie.

Rankingi liczby ochroniarzy tworzą spektakularny obraz, ale prawie zawsze wprowadzają w błąd. Ogromne liczby zazwyczaj odnoszą się nie do osobistej ochrony liderów, a do całych państwowych struktur bezpieczeństwa. Bezpośredni krąg ochroniarzy niemal wszystkich przywódców świata jest stosunkowo mały - dziesiątki ludzi, a nie dziesiątki tysięcy.

• Andrew Scobell - System polityczny Korei Północnej i wojsko. RAND Corporation.
• Kenneth Dekleva - Bezpieczeństwo przywództwa i ochrona elit w państwach autorytarnych. Georgetown Journal of International Affairs.
• Mark Galeotti - Nowoczesne rosyjskie państwo bezpieczeństwa. Routledge.
• Christopher Andrew - Tajny świat: Historia wywiadu. Yale University Press.
• John L. Allen Jr. - Wszyscy ludzie papieża: Kulisy myślenia Watykanu. Doubleday.